Review | Rayman 30th Anniversary Edition

Het regent dit jaar met grote verjaardagen. Zo is het ook de dertigste verjaardag van onze favoriete ledemaatloze platformheld, Rayman! Ubisoft viert dit met een flinke dosis fanservice en brengt ons Rayman 30th Anniversary Edition.

In het kort: Rayman 30th Anniversary Edition is de eerste Rayman-game, maar dan speelbaar op moderne consoles. Het is daarbij niet alleen de eerste Rayman-game, maar alle eerste Rayman-games. Huh? Hoe bedoel je dat? Nou, Rayman voor de originele PlayStation is namelijk niet hetzelfde als voor de Game Boy. Alhoewel dat nog vrij logisch klinkt en is, is de PlayStation-versie ook niet hetzelfde als de MS-DOS- en Atari Jaguar-versie. Terwijl ze misschien wel soortgelijk zijn in gameplay, zijn de verschillen groter dan je zou denken. De 30th Anniversary Edition neemt je dus mee door de historie van Rayman, de verschillende eerste versies, een digitaal museum en zelfs een eerste prototype dat in ontwikkeling was voor de Super Nintendo Entertainment System.

 Vijf verschillende versies

Wist je dat er om en nabij zo’n zeven verschillende versies van de eerste Rayman-game zijn verschenen gedurende de jaren 90 en vroege 00’s? Vijf daarvan zijn verschenen in de 30th Anniversary Edition en dit zijn de versies van:

• PlayStation
• Atari Jaguar
• MS-DOS
• Game Boy Color
• Game Boy Advance

We missen hier de SEGA Saturn-versie die hevig is gebaseerd op de PlayStation-versie, de Nintendo DSi-versie, gebaseerd op de DOS-versie, maar met de muziek van de PlayStation-versie, en de smartphoneversie, die ook weer is gebaseerd op de DOS-versie.

Het lijkt erop dat we in ieder geval elke basis hebben. Tijdens het spelen van de verschillende versies let je niet echt op de verschillen, maar als je ze eenvoudig naast elkaar kunt leggen door middel van deze collectie, vallen de verschillen al snel op. Laten we de Game Boy Color- en Advance-versies voor het gemak even vergeten. Dit zijn namelijk compleet verschillende games die losjes zijn gebaseerd op de originele game, maar uiteraard een heel stuk compacter zijn, minder fraai uitzien en een eenvoudiger, maar vergelijkbaar verhaal delen.

Als we kijken naar de allereerste versie, is de Atari Jaguar het “origineel”. Deze verscheen namelijk voor het eerst in 1995 met een release op de PlayStation en SEGA Saturn vlak daarna. De MS-DOS-versie verscheen in december van hetzelfde jaar.

De grootste verschillen in de versies zitten hem in de gebruikte soundtracks, tussenfilmpjes, geluidseffecten en kleine variaties in stijl en grafische instellingen. Het ene systeem was krachtiger dan het andere en hoe deze waren geconfigureerd was nogal specifiek, waardoor je destijds nog niet echt gelijkwaardige versies had per systeem, zoals we tegenwoordig zien met PC, PlayStation en Xbox. De versies leken op elkaar, maar waren niet hetzelfde. Het is daarbij goed om te vermelden dat de 30th Anniversary Edition hele nieuwe soundtracks bevat die gemaakt zijn voor deze versies, gebaseerd op de origineel. We kunnen hier dus niet de originele soundtracks met elkaar vergelijken, maar de vernieuwde soundtracks verschillen ook van elkaar, waardoor het effect hetzelfde blijft.

Verder is het interessant dat de gameplay op sommige momenten veranderd is. Zo heeft de Atari Jaguar-versie verschillende levels, omdat deze technologisch minder game mechanics ondersteunt. Verder mist de Jaguar-versie verschillende soundeffecten, de introfilm is vervangen door een slideshow en iedere keer als je een level start, verschijnt het woord “ACTION” in beeld. Dit is geen oproep om koopjes te jagen, maar om als Rayman in actie te komen. Voor het geval je nog niet wist wat je aan het doen was. Deze versie voelt om die reden een stuk statischer en technologisch beperkt, terwijl zowel de MS-DOS- als de PlayStation-versies veel levendiger, mooier en iets verfijnder aanvoelen.

Die laatste twee versies hebben beide hun charmes. De PlayStation-versie wordt vaak als het populairst bestempeld en gezien als de ware klassieke versie van Rayman. Daar ben ik het grotendeels mee eens, maar de MS-DOS versie lijkt iets gedetailleerder te zijn en heeft meer voice-acting. De laadtijden van deze versie zijn wel aanzienlijk langer. In deze versie zijn de kooitjes met de Electoons ook anders verspreid.

Heel interessant dus hoe iedere versie toch wel een beetje uniek is, ondanks dat het allemaal dezelfde games zijn. Alleen daarom is het al de moeite waard om iedere versie tot een bepaald niveau door te spelen. Het geeft je inzichten in designkeuzes en geeft je zelf een vaag idee over de technologische uitdagingen en oplossingen uit de jaren 90.

Nog steeds uitdagend

Rayman was een ontzettend uitdagende game. Waar het eerste level redelijk te doen is, duurt het niet lang voordat je echt wordt uitgedaagd. De game bouwt deze uitdaging niet echt geleidelijk op, maar gooit je na, of eigenlijk al tijdens, de levels met Bzzit (de paarse mug) al in het diepe. Hoog tempo, veel obstakels en gevaren en maar weinig tijd om te reageren. Gelukkig heeft Ubisoft een aantal manieren bedacht om het je iets aangenamer te maken. Hierdoor heb je de moeilijkheidsgraadopties uit de DSi versie niet nodig, maar zodra je gebruik wilt maken van de meeste hulpmiddelen, worden de trofeeën uitgeschakeld. Desondanks is het eerste Rayman-avontuur op deze manier door iedereen uit te spelen.

Je kunt kiezen om vanaf het begin alle levels al vrijgespeeld te hebben, oneindig veel levens te hebben en om te beginnen met alle power-ups ontgrendeld. Leuke features, maar deze vergrendelen wel je trofeeën. Waar je wel gebruik van kunt maken zonder trofeeën op te geven, is de terugspoelfunctie. Geleerd van The Sands of Time: je kunt tot 60 seconden terugspoelen. Hierdoor moet je het wel nog steeds allemaal zelf doen, maar kun je wel nog even terug in de tijd als je een foutje hebt gemaakt. Er zitten geen restricties aan het gebruik van deze functie.

Fatman

Als vijf verschillende versies van de eerste Rayman-game niet genoeg voor je zijn, mag je ook aan de slag met een prototype van Rayman dat werd ontwikkeld voor de Super Nintendo Entertainment System. Rayman zag er hier iets anders uit (vooral dikker), maar verder lijkt het eigenlijk best wel op wat het uiteindelijk geworden is. Het prototype is wel echt dat, want het level dat je kunt spelen is niet af. Verre van zelfs. Je kunt een beetje naar rechts en naar links en dan houdt het wel op. Het is wel enorm leuk om te zien hoe de franchise ooit begonnen is als prototype. Dit is namelijk de allereerste keer dat Ubisoft hier een boekje over opendoet en spelers zelf de kans geeft om het te zien en te spelen.

Verdict

Het voelde fantastisch om weer in het allereerste avontuur van Rayman te stappen. Die explosie van kleur, die speelse designs en die meedogenloze moeilijkheidsgraad: het is pure nostalgie met tanden. In de 30th Anniversary Edition viert Ubisoft niet alleen een icoon, maar duik je ook in de oorsprong van de franchise, inclusief een blik op het prille prototype. Dit is meer dan een trip down memory lane. Dit is een tijdcapsule die bewijst hoe sterk het fundament was. Rayman is tijdloos. Een platformer die je vandaag op een PlayStation 5 net zo vastnagelt als toen, midden jaren ’90, op de allereerste PlayStation.