Exodus gameplay deep dive: de erfgenaam van Mass Effect?

Als er een game is waar ik als doorgewinterde Mass Effect fan al jaren naar uit kijk, dan is het Exodus wel. En tijdens de Future Games Show kregen we eindelijk waar we op zaten te wachten: maar liefst 20 minuten aan onafgebroken Exodus gameplay. Van combat tot companions tot het langverwachte morality systeem, alles kwam voorbij. Wij schreven eerder al uitgebreid over de eerste gameplay trailer, maar deze nieuwe beelden geven een veel completer beeld. En eerlijk gezegd, mijn hype-meter staat na het zien van deze 20 minuten op een insane hoog niveau.

Wat is Exodus? Even een korte opfrisser. Exodus is de debuutgame van Archetype Entertainment, een studio opgericht door ex-BioWare veteranen James Ohlen, Chad Robertson en Drew Karpyshyn. Die laatste naam zou bij elke RPG liefhebber een belletje moeten doen rinkelen, want Karpyshyn was de main writer achter Mass Effect 1 en 2, plus Knights of the Old Republic. Voeg daar nog veteranen van Naughty Dog, 343 Industries en Blizzard aan toe, en je begrijpt waarom de verwachtingen torenhoog liggen. De uitgever? Wizards of the Coast, dezelfde partij achter Baldur’s Gate 3. De devs achter de game zijn al de eerste reden om enthousiast te worden.

De Exodus gameplay ademt Mass Effect, en dat zie ik graag!

Laat ik beginnen met de (awakened) olifant in de kamer. Ja, Exodus lijkt ontzettend veel op Mass Effect, en nee, dat is geen kritiek. De combat is third-person met een sterke teamfocus, precies zoals we dat kennen van Commander Shepard zijn avonturen. Je neemt dekking, schiet met je wapens, roept aanvallen van je squadmates aan en zet special abilities in, zoals een Scramble cloaking device om snel afstanden te overbruggen, of een energy spear voor wat extra punch.

In de getoonde gameplay zagen we hoofdpersonage Jun Aslan een mercenary camp infiltreren. Eerst markeerde hij vijanden vanaf een afstand, daarna nam hij ze stilletjes uit met zijn Cycler gun, een wapen dat met een enkel schot headshots uitdeelt. De turret in het midden van het kamp werd eerst verzwakt met een thruster grenade en vervolgens kapotgeschoten. Het voelt agile, het heeft tempo, en de grapple points waarmee je over gaten heen swingt geven het geheel net dat beetje extra verticaliteit dat Mass Effect destijds miste. Naast huurlingen neem je het ook op tegen de robotachtige Ghosts.

Het Traveller Oath systeem is een slimme draai op Paragon en Renegade

Dit is het onderdeel waar ik persoonlijk het meest benieuwd naar was, en waar Exodus echt zijn eigen ding doet. Het morality systeem heet de Traveller Oath, en in plaats van het klassieke Paragon versus Renegade krijg je hier twee paden: de Paladin en de Immortal. De Paladin is de meer deugdzame route, de Immortal de meedogenloze. Maar het grote verschil met Mass Effect is dat je je Oath al kiest tijdens de character creation, dus helemaal aan het begin van het spel.

Volgens lead writer Drew Karpyshyn draait de Oath om je hele filosofie als leider. Hoe ga je om met macht, hoe denk je over de Celestial technologie, en wat zouden mensen volgens jou uiteindelijk moeten worden? Dat klinkt zwaar, en dat is het ook, want je keuze heeft volgens Karpyshyn een enorme impact op zowel het verhaal als je companions. Het mooie is alleen dat je niet vastzit aan je keuze. Game director Chris King benadrukte dat je vrij kunt rondspringen tussen de twee paden zonder gestraft te worden. Je mag dus best als Paladin beginnen en gaandeweg wat Immortal-trekjes ontwikkelen.

Wat me hierbij vooral aan KOTOR doet denken, is dat je Paladin en Immortal punten niet alleen via dialoog en keuzes verdient, maar ook via je skill tree. Bepaalde vaardigheden belonen je met punten in een bepaalde richting, vergelijkbaar met de Light Side, Dark Side en universele abilities uit KOTOR. En anders dan bij Mass Effect, waar je vaak werd afgestraft als je niet volledig voor één kant ging, beloont Exodus zowel consistentie als het per situatie maken van keuzes. Voor iedereen die ooit gefrustreerd raakte omdat hij de optimale uitkomst miste door niet hard genoeg Paragon of Renegade te zijn: dat probleem lijkt hier dus aangepakt.

De companions in de Exodus gameplay zijn eigenzinnig

Een goede BioWare-achtige RPG staat of valt met zijn companions, en op dat vlak heeft Archetype duidelijk hun huiswerk gedaan. Jun reist niet alleen, maar bouwt gaandeweg een hele crew op. Mijn directe favoriet is Houston, een gigantische pratende ruimtewolf. Ja, je leest het goed, een pratende wolf, en ik ben verkocht. Daarnaast hebben we Elise, een mech piloot, en Tom, een ervaren Traveller die Jun de kneepjes van het vak leert.

Maar het wordt nog gekker: ik noemde eerder al een pratende wolf. Een andere companion is Salt, een zogenaamde Awakened octopus die rondloopt in een tentakel-mech suit, en er zijn meer van die Awakened dieren waarmee je gesprekken kunt voeren. Later in de beelden ontmoeten we ook nog Feydra Nath, een geniale technicus die blind is, maar een nieuwe vorm van zicht heeft ontwikkeld via drones. Dat soort creatieve, eigenzinnige personages is precies waarom ik van dit genre houd. En dan hebben we het nog niet eens gehad over C.C. Orlev, gespeeld door niemand minder dan Matthew McConaughey, die periodiek opduikt als een soort mentor en je voorziet van upgrades en hulp.

Celestial Tech en de Rot geven Exodus zijn eigen identiteit

Waar Exodus echt afwijkt van zijn inspiratiebronnen, is in de Celestial technologie. Jun heeft een genetische gave waardoor hij eeuwenoude alientechnologie kan manipuleren, en dat verloopt via een gauntlet die aan hem is doorgegeven en die je gedurende het spel kunt upgraden. In de beelden zagen we hoe Jun op de planeet Sang het zogenaamde livestone kon vervormen om over zwavelmeren heen te komen. Diezelfde manipulatie kun je ook in combat gebruiken, bijvoorbeeld door plots een groei uit de grond te laten schieten.

De gauntlet ontgrendelt ook nieuwe abilities zoals de Lance, waarmee je de Bramble kunt doorboren en vernietigen. En die Bramble is weer een bijproduct van de Rot, het centrale dreigingselement van het verhaal. De Rot is namelijk een Celestial virus dat de homeworld van Jun, de planeet Lyden, dreigt te verzwelgen. Het is mooi om te zien dat Archetype niet zomaar een Mass Effect kloon heeft gebouwd, maar er echt een eigen sci-fi mythologie omheen heeft opgetrokken, met hulp van sci-fi schrijver Peter F. Hamilton als creative consultant.

Time dilation maakt de Exodus gameplay echt bijzonder

Het meest unieke aspect van Exodus blijft voor mij de time dilation. Tussen missies keer je terug naar de hub stad Persepolis op Lyden, waar je nieuwe missies oppakt, mensen ontmoet en het verhaal verder brengt. Maar omdat de game leunt op de echte natuurkunde rond interstellair reizen, kunnen er jaren verstrijken op je thuiswereld terwijl jij en je team slechts dagen beleven. Je keuzes vormen de stad dus letterlijk over generaties heen.

Deze unieke mechaniek kan het verhaal emotioneel zwaar maken. Stel je voor dat je terugkeert van een missie en ontdekt dat iemand die je kende inmiddels oud is geworden, of zelfs is overleden, terwijl voor jou slechts een paar dagen zijn verstreken. De thematische link met Interstellar, ook met McConaughey in een hoofdrol, is hier overduidelijk en dat vind ik alleen maar fantastisch. Het verhaal voert je door de Centauri cluster, in de voetsporen van eerdere Travellers zoals Feydra’s grootvader Elijah, die decennia geleden verdween. En zoals het een echte BioWare-erfgenaam betaamt, kan een moeilijke keuze gaandeweg leiden tot de dood van een van je party members.

Mijn verwachtingen na deze Exodus gameplay

Na deze 20 minuten ben ik eerlijk gezegd compleet om. De combat ziet er strak uit, de companions hebben karakter, het morality systeem is doordacht en de Celestial Tech plus time dilation geven de game een eigen ziel. Mijn enige zorg blijft dat het Traveller Oath systeem, ondanks de twee namen, alsnog vrij binair aanvoelt. Paladin of Immortal, deugdzaam of meedogenloos. Daar had ik stiekem iets meer nuance gehoopt. Maar als de moment-to-moment keuzes en de verhaalintriges leveren wat de beelden beloven, dan neem ik dat graag voor lief. Het enige wat me echt tegenstaat, is de artstyle van de gezichten. Ze zien er gewoonweg niet goed uit en ik hoop dat dit nog wordt verbeterd voor launch.

Voor iedereen die net als ik al jaren met een gat in zijn hart rondloopt sinds Mass Effect, dit zou weleens precies de game kunnen zijn die dat gat opvult. Archetype heeft de mensen, de uitgever en duidelijk de visie. Nu is het wachten op de uitvoering. En gelukkig hoeven we niet eens zo heel lang meer te wachten.

Heeft de Exodus gameplay van de Future Games Show jou net zo enthousiast gemaakt als mij, of blijf je voorzichtig na alle teleurstellingen in het sci-fi RPG genre? Exodus verschijnt begin 2027 voor PC, PS5 en Xbox Series X/S. Laat het ons weten in de reacties hieronder!